Jūnen yn de doarpenFerslaggenParseberjochtenSkriuwers
LC, 18-5-2009

Koffer met verhalen op reis door Franekeradeel

Het geld voor ‘Frysk belied’ heeft in Franekersdeel iets tastbaars opgeleverd; een boek met verhalen en anekdotes uit de dorpen in de gemeente. Een deel van die verhalen kwam zaterdag tot leven. Dat begon bij Duveldrek, waar een schip met dakpannen bijna verongelukte en een mislukte bruiloft uit 1943 alsnog doorging.

Door Fedde Dijkstra
Hitzum- Bij Duveldrek tussen Achlum en Hitzum maakt de Arumer Feart twee haakse bochten, aan weerskanten van de voormalige trambrug. Als het hard waaide, kwamen schippers hier vroeger geregeld in de problemen. Wie van boord moest om het schip af te duwen, kon maar uitkijken. De duivel zelf trok je naar beneden. Zo’n spannende gebeurtenis kwam zaterdagochtend weer tot leven, bij de presentatie van het verhalenboek ‘Fan Duveldrek nei Hoarnestreek’
In dat boek staan zo’n dertig sterke verhalen en anekdotes die aan plaatsen in Franekeradeel gebonden –deels waar gebeurd, maar in de overlevering wel eens wat sterker geworden. Ze zijn in ruim twee jaar tijd opgetekend in de zestien dorpen van de gemeente. Theo Kuipers en Teake Oppewal van Tresoar hielpen bij het ‘losweken’ van de verhalen; de schrijvers Jetske Bilker, Neeltje Bonnema en Mindert Wijnstra verwerkten ze tot spannend leesvoer, waarbij Ruud C. Hoff foto’s maakte.
Jetske Bilker, die het verhaal van Duveldrek optekende, zag het zaterdag al voorlezend opnieuw gebeuren. Hoe een schuit met dakpannen door de zuidwestenwind te veel vaart kreeg, in moeilijkheden kwam, en meteen na de luwte van de trambrug de volle laag kreeg. De stevige zuidwester was echt, maar het gedramatiseerde verhaal van de schipper en zijn elfjarige zoon Simen die hier met hun schuit naar de kelder gingen, liep nu beter af.
Vader en zoon, gespeeld door Henk Dotinga en de negenjarige Riemer Greidanus, kwamen veilig op de wal, met een koffer. Daaruit haalde Dotinga -voorzitter van de Stifting Frysk Spektakel Frjentsjerteradiel- het eerste exemplaar van het verhalen boek, om het aan burgemeester Marian, Haveman van Franekeradeel te overhandigen. Ze kreeg ook de bijbehorende routekaart en het ‘harkboek’ met de verhalen op cd. Meteen daarna volgde het tweede verhaal, over ‘De brulloft dy ‘t net trochgie’. In de oorlog op 27 april 1943, ging het huwelijk van twee jonge mensen niet door. De bruid zat al met een bosje seringen in de koets maar er kwam een kink in de kabel: de papieren waren niet in orde, doordat haar voogd niet meewerkte. Pas een week later konden Yke en Hoite, zoals ze in het verhaal heten, alsnog trouwen. Meye(89) en Eke(85) van der Tol, de echte hoofdpersonen van de mislukte bruiloft in 1943, deden de rit zaterdag nog eens over. Ze werden in een sjees naar Hitzum gereden.
Vanaf Hitzum ging de koffer met het verhalenboek vervolgens langs de andere dorpen van de gemeente, in een estafette die elk dorp op z’n eigen manier invulde. Zo werd er gefietst, vervoerden twee ezeltjes de koffer van Zweins naar Peins, reed er een oldtimer naar Schalsum, begeleiden majorettes de koffer van Pietersbierum naar Sexbierum en reed er zowaar een treintje-over de weg- van Sexbierum naar Herbaijum.

Het verhalenprojekt in Franekeradeel, opgezet door de Stichting Frysk Spektakel Frjentsjerteradiel, is een uitvloeisel van de subsidie voor ‘Frysk Belied’ in de gemeente. Notities en effectmetingen zijn daar niet aan te pas gekomen, vertelde burgemeester Marian Haveman. “Der is wat jild, dat is it iene jier foar de basisskoallen, it iene jier foar de basisskoallen, it oare jier foar it fuortset ûnderwiis, en it tredde jier foar in projekt”. Haveman was dan ook verbaasd toen de vorige cultuurgedeputeerde Bertus Mulder deze aanpak als voorbeeld stelde voor de hele provincie. “Mar no’t ik hjoed dit resultaat sjoch, moat ik Mulder gelyk jaan. It hat in soad kreativiteit losmakke”.

Bestel hjir!

 
© 2020 Frysk Spektakel Frjentsjerteradiel